نرخ دیه و قیاس دیه سال 99 با سال های دیگر

دیه و قیاس دیه سال 99

دیه در لغت به معنی خون بها می باشد که برای جرائم غیر عمد و جرائم عمدی که قصاص ندارند در نظر گرفته شده. میزان دیه در شرع و قانون مشخص شده که هر سال تعیین و در دسترس عموم قرار می گیرید. نرخ دیه متغیر است و همان‌طور که گفته شد توسط قانون گذار تعیین می شود که در این مقاله به میزان دیه 99 و مطالب پیرامون دیه می پردازیم.

دیه (خون بها)

طبق ماده 17 قانون مجازات اسلامی که در راستای ماده 15 قانون سابق مجازات اسلامی ارائه شده، دیه را به این شکل تعریف نموده که دیه مالی است که در شرع برای جرائم غیرعمدی و بعضی از جرائم عمدی که قصاص ندارند، تعیین شده که به مجنی علیه، بیت‌المال و یا به اولیای دم داده میشود.

نرخ دیه مردان در سال 99

نرخ دیه سال 99 در روزهای آخر اسفند سال 98 توسط مسئولان عالی قضایی تحت بررسی و اعلام شد که با توجه به میزان دیه سال 98 می توان رشد 20 درصدی دیه در سال 99 را مشاهده نمود. بدین ترتیب نرخ دیه یک مرد مسلمان در سال 99 معادل 330 میلیون تومان و در ماه های حرام معادل 440 تومان میلیون می باشد.

نرخ دیه زنان در سال 99

همان‌طور که می دانید نرخ دیه یک زن مسلمان با مرد مسلمان فرق دارد و نصف دیه مرد می باشد، پس با توجه به این قانون می توان نتیجه گرفت نرخ دیه یک زن مسلمان در ماه های عادی سال 165 میلیون تومان و در ماه های حرام 220 میلیون تومان می باشد.

چرا نرخ دیه در ماه های حرام بیشتر است؟

در سال 4 ماه حرام وجود دارد که طبق شرع ریختن خون در آن حرام می باشد و به همین دلیل اگر فردی در این 4 ماه به هر دلیلی کشته شود شامل دیه بیشتری می شود که این دیه توسط قانون گذار تعیین می شود. 4 ماه حرامی که نرخ دیه افزایش می یابد شامل محرم الحرام، رجب، ذی القعده و ذی الحجه می شود.

قیاس نرخ دیه سال 99 با سال های دیگر

تغییر قیمت بیمه شخص ثالث یکی از مهم ترین نکات پیرامون دیه است که هر سال با افزایش میزان دیه باید منتظر تغییر قیمت آن نیز بود. به عنوان مثال که دیه در سال 99 یک افزایش 20 درصد را تجربه نمود، بیمه شخص ثالث هم 25 درصد افزایش یافت. در لیست زیر نرخ دیه سال های گذشته را آورده ایم که می تواند برای نکات جالبی را برای شما روشن سازد.

  • در سال 98 نرخ دیه 270 میلیون و در ماه های حرام 360 میلیون
  • در سال 97 نرخ دیه 231 میلیون و در ماه های حرام 308 میلیون
  • در سال 96 نرخ دیه 210 میلیون و در ماه های حرام 280 میلیون
  • در سال 95 نرخ دیه 190 میلیون و در ماه های حرام 253 میلیون
  • در سال 94 نرخ دیه 165 میلیون و در ماه های حرام 220 میلیون

چه کسی باید دیه پرداخت کند

در قبل گفته شد که دیه به مجنی علیه، اولیای دم و بیت‌المال تعلق می گیرد ولی یک سؤال مهم تر این که چه کسانی باید دیه پرداخت کند و شرایط این پرداخت به چه شکل خواهد بود. به طور کلی دیه شامل سه گروه می شود که آن ها را مورد بررسی قرار می دهیم.

  1. مجرم

در صورتی که جرم عمد و شبه عمد باشد باید ارتکاب کننده جرم باید دیه را پرداخت نماید. به علاوه در مواردی که پای خطای محض نیز در میان باشد، خود مجرم باید دیه را پرداخت نماید. توجه داشته باشید منظور از خطای محض مواردی است که فرد قصد کشتن مقتول را نداشته است ولی در اثر اشتباه باعث مرگ فرد شده است.

  1. عاقله

عاقله به خویشاوندان نسبی مذکر مجرم گفته می شود که می تواند در جرائمی که حاصل اشتباه محض بوده، دیه فرد آسیب دیده یا مرده را پرداخت نمایند. دقت داشته باشید که عاقله فقط می تواند مرد باشد و زنان از پرداخت دیه معاف هستند، به علاوه عاقله فقط می تواند پدر، پسر و بستگان مذکر نسبی پدری یا مادری باشند، پس می توان گفت افرادی که از سمت مادر با مجرم نسبت دارند (مانند دایی) از پرداخت دیه معاف هستند.

نکته‌ی مهم

طبق قانون عاقله درصورتی وظیفه پرداخت دیه مجرم را دارد که از به علاوه نسب مشروع، عاقل و بالغ هم باشد و توانایی پرداخت اقساط دیه مجرم را داشته باشد. پس با توجه به این قانون می توان نتیجه گرفت افراد صغار، مجانین و افرادی که نسبت مشروع با مجرم ندارند، توانایی پرداخت دیه را هم ندارند.

  1. بیت‌المال

همان‌طور که دیه فرد متوفی در صورت نداشتن وارث به بیت‌المال واریز میشود، در صورت ارتکاب جرمی که حاصل خطای محض باشد و فرد مجرم توانایی پرداخت دیه را نداشته باشد و عاقله ی نیز برای پرداخت این دیه نداشته باشد با توجه به قانون بیت‌المال این دیه را پرداخت خواهد کرد. به علاوه در مواردی که قاتل شخص شناخته نشود و یا فرد به دلیلی کشته شود که نتوان مجرمی پیدا نمود، بیت‌المال دیه فرد را پرداخت خواهد کرد.

نکته ی مهم

دقت داشته باشید در صورتی که فرد مجرم دارای عاقله ای باشد که توانایی پرداخت دیه را داشته باشد ولی از این کار خود داری کند، بیت‌المال دیه این فرد را پرداخت نخواهد کرد زیرا وارث این شخص نخواهد بود که بخواهد دیه او را پرداخت کند.

دیه به چه شکل حساب می شود

همان‌طور که گفته شد دیه یک مرد مسلمان در سال 99 مبلغی بالغ بر 330 میلیون می باشد که در ماه های حرام این دیه به 440 میلیون افزایش می یابد، اما سؤال اصلی این است که دیه که فقط برای افراد فوت شده حساب نمی شود و دیه سایر افراد با چه معیار هایی حساب میشود؟ در ادامه معیار هایی که می توانند در میزان دیه تاثیر گذار باشند را مورد بررسی قرار می دهیم.

  1. بر اساس نوع صدمه

همان‌طور که گفته شد میزان دیه برای فرد فوت شده کامل می باشد ولی اگر مجرم فرد را مجروح کرده باشد دیه به صورت متغیر با در نظر گرفتن فاکتورهایی که در ادامه آن ها را بررسی می کنیم تخمین زده می شود و مجرم را مستلزم به پرداخت آن می کند.

  • قتل : همان‌طور که گفته شد دیه ای یک فرد فوت شده کامل می باشد.
  • عضو : هر عضو فرد مانند دماغ دارای دیه کامل بوده و اجزای زوج مانند چشم دارای نصف دیه
  • منافع : طبق قانون حس های سه حس مهم بدن دارای دیه کامل و حس هایی مانند چشایی دارای ارش هستند
  • جراحات : اگر جراحات در سر و صورت باشد، دیه برابر است با یک‌صدم دیه کامل و اگر در قسمت دیگری باشد با توجه به حارصه و ارش باید دیه حساب شود.

در موارد بالا به صورت کلی مواردی که دیه بر اساس نوع صدمه بود را مورد بررسی قرار دادیم ولی از آنجایی که برخی نکات مبهم بود باید به طور کامل بعضی نکات را شرح دهیم.

افرادی که شامل دیه می شوند

نکته مهم 1

همان‌طور که گفته شد عضو هایی مانند دماغ که انسان فقط یکی از آن‌ها دارد در صورت از بین رفتن شامل دیه کامل میشود ولی اگر این اجزا زوج باشند مانند دست شامل نصف دیه می‌شوند، یعنی اگر یک دست از بین برود شامل نصف دیه می شود؛ و همین‌طور انگشتان دست و پا که 10 عدد هستند، هرکدام شامل یک دهم دیه کامل می‌شوند.

نکته مهم 2

منافع اشاره دارد به انتظار ما از اعضای بدنمان مانند حس های 5 گانه که هرکدام یک کار خاص بر عهده دارند. از این رو سه حس اصلی که شامل دیدن، بوییدن و شنیدن می شود شامل دیه کامل است و حسی مانند چشایی شامل ارش می شود. ارش در قانون به این شکل تعریف شده که دیه ای غیرمقدور است که میزان آن در شرع تعیین نشده است و قاضی با توجه به نوع جراحات و نظر کارشناسان پزشکی قانونی مقدار آن را تعیین می کند.

نکته مهم 3

حارصه به خراش پوست بدون خون ریزی گفته می شود که یک‌صدم دیه کامل را شامل می شود.

  1. براساس جنسیت

براساس قانون، دیه قتل یک زن مسلمان نصف دیه‌ی یک مرد مسلمان است و در اعضا و منافع تا کمتر از ثلث دیه کامل مرد یکسان است. به بیان دیگر دیه زن تا زمانی که کمتر از یک سوم دیه ی کامل باشد دیه زن و مرد برابر است ولی زمانی که بیشتر شود به نصف کاهش می یابد.

با توجه به دیه سال 99 که 330 میلیون است، اگر دیه ی زن کمتر از 110 میلیون باشد به طور کامل حساب می شود ولی اگر بیشتر باشد به نصف می رسد. البته با اصلاح قانون در مواردی که مجنی علیه مرد نباشد بقیه دیه توسط صندوق تامین خسارت های بدنی پرداخت می شود.

  1. براساس زمان وقوع جرم

همان‌طور که در اول مقاله گفته شد دیه در ماه های حرام یک سوم بیشتر می شود و اگر دیه سال 99 مبلغ 330 میلیون باشد در 4 ماه حرام به 440 میلیون افزایش می یابد و فرق ندارد جرم عمدی باشد یا غیر عمدی و دیه برای تمام افراد چه زن و مرد یا بالغ و نابالغ بیشتر می شود. این نوع محاسبه ی دیه را به اسم تغلیظ دیه نیز می شناسند.

خسارت مازاد بر دیه

موارد بالا که در مورد نرخ دیه گفته شد مربوط به افرادی می باشد که فوت کرده اند و این دیه شامل این افراد می‌شوند، اما در تمام موارد فردی که دیه بهش تعلق می گیرد فوت نمی کند و مجروح میشود که میزان دیه این فرد متغیر است و با توجه به جراحات و آسیب هایی که دارد مشخص می شود. وظیفه بررسی و اعلام میزان دیه ی این افراد بر عهدی پزشکی قانونی است، اما اکثرا این افراد به علاوه بر دیه درخواست یک خسارت مازاد نیز دارند که در ادامه آن را بررسی می کنیم.

یکی از مهم ترین شکایت های مطرح در مراجع قضایی مربوط به افرادی است که درخواست هزینه ای مازاد بر دیه برای مخارج بیمارستان، درمان، دارو و موارد مشابه است که گاها از میزان دیه هم فراتر می رود.

خسارت مازاد دیه در رویه های دولتی

پرداخت دیه توسط سه گروه تفسیر و نقد شده که دسته اول اعتقاد دارند این دیه برای مجازات افراد است و دسته ی دوم اعتقاد دارند که دیه تنها ماهیت پرداخت خسارت دارد و به معنای مجازات نیست ولی دسته سوم اعتقاد دارند که ماهیت دیه هم مجازات را شامل میشود و همه جبران خسارت که نظر این دسته معقول تر می باشد و براساس آن تصمیم گیری شده است.

آیا خسارت مازاد قابل وصل است؟

با توجه به برداشت سوم وصول خسارت مازاد به این شکل است که اگر هزینه درمان کمتر از میزان دیه بود نمی توان برای دریافت هزینه درمان درخواست داد، اما اگر این مبلغ بیشتر از هزینه درمان فرد بود می تواند برای میزان بیشتر را وصول نماید. البته برای وصول این هزینه باید ابتدا فرد ثابت کند که هزینه بیشتری صرف کرده است و در رأی دادگاه مبنی بر وصول خسارت مازاد را داشته باشد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *