قوانین جدید چک

قوانین جدید چک

از سال 1397 قوانین جدید چک از سوی دولت محترم ابلاغ‌شده است که کلیه فعالان اقتصادی که در زمره کاربران چک هستند باید به این قوانین آشنایی کامل پیدا کنند تا بتوانند از بروز مشکلات مختلفی که ممکن است در مورد کاربرد ک برای آن‌ها پیش بیاید پیشگیری نمایند و یا اینکه اگر برای آن‌ها مشکلی در رابطه با چک پیش آمد بتوانند با تسلط بر قوانین جدید مشکل خود را برطرف نمایند.

شرح قوانین جدید چک

قوانین جدید چک شامل چندین ماده و تبصره است که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

  1. تبصره به ماده 1 از قانون چک در سال 1355

بر اساس این تبصره تمام مقررات مرتبط با چک برحسب مورد شامل حال چک‌های الکترونیکی نیز می‌شود و بانک مرکزی موظف است دستورالعمل‌های لازم در مورد چک‌های الکترونیکی یا به‌اصطلاح داده پیام را صادر و اقدامات لازم را در این رابطه انجام دهد.

  1. ثبت چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی

زمانی که مبلغ مندرج در چک به یکی از دلایل ذکرشده در ماده 2 قانون چک پرداخت نشود بانک می‌بایست غیرقابل پرداخت بودن چک مذکور را در سامانه جامع بانک مرکزی ثبت کند و علل عدم پرداخت چک مذکور را در گواهینامه‌ای اختصاصی و دارای کد رهگیری اختصاصی همراه با مهر و امضاء فرد حقوقی به متقاضی تحویل دهد.

لازم به ذکر است باید نسخه دوم که حاوی اطلاعات دارنده چک است نیز توسط بانک به آدرس دارنده حساب توسط بانک مربوطه ارسال شود.

  1. پرداخت حداکثری از حساب

اگر کل موجودی حساب صادرکننده چک در بانک مذکور از کل مبلغ چک کمتر باشد در صورت درخواست دارنده چک بانک مذکور باید موجودی حساب صاحب چک را به دارنده چک بپردازد و یک گواهینامه با کد رهگیری در مورد باقی مبلغ چک به دارنده چک تحویل دهد.

ضمناً می‌بایست توسط چک مسئله مربوطه در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت کند؛ و دارنده چک نیز با پشت‌نویسی ک را تحویل بانک باید دهد. همچنین قوانین جدید چک در مورد باقی مبلغ چک مذکور بی‌محل بودن را اعلام کرده است.

  1. ابلاغ مشکل به همه

در صورت ثبت غیرقابل پرداخت بودن یا ثبت کسری مبلغ یک چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی این مسئله باید به همه بانک‌ها و مؤسسات فوراً اطلاع داده شده و در مدت 24 ساعت کلیه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری موظف‌اند دیگر حسابی برای صاحب چک باز نکرده و حساب‌های این فرد را مسدود نمایند تا زمانی که چک مذکور رفع سوء اسر شود.

البته در مورد بنگاه‌های تولیدی و اقتصادی بزرگ برحسب صلاحدید مسئولین استانی محدودیت‌ها ذکرشده می‌تواند تا یک سال تعلیق شود.

  1. کلیه موارد زیر باید توسط بانک عامل در سامانه یکپارچه بانک مرکزی ثبت شوند

  • واریز مبلغ چکی که کسری داشته توسط صاحب حساب
  • ارائه لاشه چک به بانک
  • ارائه رضایت‌نامه رسمی و معتبر دارنده چک توسط صاحب چک
  • ارائه نامه رسمی از مرجع قضائی یا ثبتی ذی‌صلاح مبنی بر اتمام محدودیت در خصوص چک
  • صاحب حساب چک نامه قضائی مبنی بر برائت ذمه تقدیم نماید
  • در صورتی که دعوای قضائی مطرح نباشد و 3 سال از صدور گواهینامه مربوطه گذشته باشد
  1. وظیفه بانک و مؤسسات

بانک و یا موسسه اعتباری مسئول جبران خسارات مذکور در ماده و تبصره‌های ذکرشده برحسب مورد خواهند بود.

وظیفه بانک و مؤسسات

  1. صدور دسته‌چک

صدور دسته ک تنها به‌وسیله سامانه صدور یکپارچه چک (صیاد) می‌بایست انجام شود؛ و هر برگه چک می‌بایست شناسه یکتا و مدت اعتبار داشته باشد که حداکثر نیز 3 سال می‌باشد.

  1. در اختیار قرار دادن اطلاعات کامل

می‌بایست اطلاعات کامل و صحیح توسط بانک‌ها و سایر اشخاص که اطلاعات اعتبارسنجی یا رتبه‌بندی اعتباری را در اختیار مؤسسات مربوطه قرار بگیرد.

  1. چک موردی

بانک مرکزی می‌بایست شرایط و زیرساخت استفاده از چک‌های موردی برای اشخاصی که نیاز به چک داشته و دسته‌چک ندارند را در نظام بانکی کشور به شکلی جامع و یکپارچه ظرف یک سال پس از لازم‌الاجرا شدن قوانین جدید چک برقرار کند.

  1. محرومیت‌های چک موردی برگشتی

اگر موجودی صاحب حساب چک موردی موجودی کافی برای پاس کردن ک مذکور نداشته باشد صاحب حساب مشمول محرومیت‌های زیر خواهد شد.

  • محرومیت دریافت دسته‌چک
  • محرومیت صدور چک جدید
  • محرومیت استفاده از چک موردی
  • این محرومیت‌ها تا زمان پرداخت دین برای صاحب حساب چک موردی مذکور باقی خواهد ماند.
  1. دسته‌چک متقلبانه

در صورتی که شخصی با توسل بهروش‌های متقلبانه مبادرت به دریافت دسته‌چکی نماید که با شرایط مالی و اعتباری‌اش متناسب نباشد و یا دریافت دسته‌چک توسط شخص دیگری را با روش‌های متقلبانه تسهیل نماید تا 3 سال شامل محرومیت‌های زیر می‌شود.

  • محرومیت از دریافت دسته‌چک
  • محرومیت از صدور چک جدید
  • محرومیت استفاده از چک موردی

همچنین این شخص محکوم‌به پرداخت جزای نقدی درجه پنج قانون مجازات اسلامی می‌گردد و اگر که عمل ارتکابی فرد مذکور مشمول مجازات جرم دیگری با مجازات شدیدتر شود، این شخص مشمول مجازات مربوطه نیز می‌شود.

  1. حذف عبارت

عبارت زیر از ماده 21 قانون چک حذف می‌شود:

((مسئولین شعب هر بانکی که به تکلیف فوق عمل ننمایند، حسب مورد با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم به یکی از مجازات مقرر در ماده (9) قانون رسیدگی به تخلفات اداری توسط هیئت رسیدگی به تخلفات اداری محکوم خواهند شد)).

  1. دسترسی برخط

بانک مرکزی مکلف می‌باشد تا امکان دسترسی برخط بانک‌ها و مؤسسات اعتباری را به سوابق صدور و پرداخت چک را با تجمیع کردن اطلاعات گواهینامه‌های عدم پرداخت و آرای قطعی محاکم در مورد چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی را ایجاد نماید.

  1. امکان استعلام گواهینامه‌های عدم پرداخت برای مراجعه قضائی

بانک مرکزی مکلف است امکان استعلام گواهینامه‌های عدم پرداخت را برای مراجع قضائی و ثبتی به‌وسیله شبکه ملی عدالت فراهم کند.

  1. تکلف قوه قضائیه

قوه قضائیه مکلف است تا امکان دسترسی برخط بانک مرکزی به احکام ورشکستگی، اعصار از پرداخت محکوم‌به و همچنین آرای قطعی صادره در مورد چک‌های برگشتی و دعاوی مطروح طبق ماده 16 این قانون را به همراه گواهینامه عدم پرداخت مربوط را از طریق سامانه سجل محکومیت‌های مالی فراهم نماید.

  1. الحاق ماده 21 مکرر

بانک مرکزی مکلف به اقدامات زیر در مورد اشخاص ورشکسته، معسر از پرداخت محکوم‌به یا دارای چک برگشتی رفع سوء اثر نشده، می‌باشد:

  • جلوگیری از دریافت دسته‌چک جدید
  • جلوگیری از صدور چک جدید در سامانه صیاد
  • جلوگیری از استفاده از چک موردی

الحاق ماده 21 مکرر

  1. چکاوک

چک‌هایی که پس از گذشت دو سال از لازم‌الاجرا شدن این قانون یعنی قانون جدید چک صادر می‌شوند تنها در سامانه تسویه چک یا همان چکاوک و بر اساس استعلام از سامانه صیاد انجام می‌شود؛ اما اگر مالیت این چک‌ها در سامانه صیاد ثبت‌نشده باشد بانک‌ها مکلف هستند تا از پرداخت این چک‌ها خودداری کنند و پشت‌نویسی چک در وجه حامل هم ممنوع بوده و باید ثبت انتقال در سامانه صیاد به‌جای پشت‌نویسی انجام شود.

  1. جایگزینی

متن زیر جایگزین ماده 23 قانون چک می‌گردد:

با ارائه گواهینامه عدم پرداخت دارنده چک می‌تواند از دادگاه صالح صدور اجرائیه نسبت به کسری مبلغ چک و حق‌الوکاله وکیل بر طبق تعرفه قانونی را درخواست کند. دادگاه مکلف است در صورت وجود شرایط زیر برحسب مورد علیه یکی از دو طرف صاحب حساب یا صادرکننده و یا هر دو اجرائیه نماید.

الف. وصول وجه چک در متن آن منوط به تحقق شرطی نشده باشد

ب. در متن چک قید نشده باشد که چک تعهدی است یا بابت تضمین انجام می‌باشد

ج. به علت دستور عدم پرداخت بر اساس ماده 16 این قانون یعنی قانون جدید چک و تبصره‌های آن گواهینامه عدم پرداخت صادر نشده باشد.

  1. پرداخت بدهی

در مدت ده روز می‌بایست صادرکننده بدهی خود را از تاریخ ابلاغیه بپردازد و یا اینکه به طریقی که اجرای حکم میسر شود با موافقت دارنده چک نحوه پرداخت بدهی را مشخص نماید. در غیر این صورت مطابق با ((قانون نحوه محکومیت‌های مالی مصوب 23/3/1394)) احکام دادگستری و اجرائیه اجرا می‌شود و اقدام به استیفای مبلغ چک می‌شود.

  1. ادعا در مورد مالکیت نامشروع چک

چنانچه صاحب چک و یا قائم مقام قانونی او دعاوی زیر را در مراجع قضائی اقامه کنند نمی‌توانند جلوی جریان عملیات اجرائی را بگیرند مگر اینکه مقام قضائی تشخیص به اخذ تأمین مناسب و قرار توقیف عملیات اجرایی دهد:

  • مشروط بودن چک
  • بابت ضمانت بودن چک
  • تحصیل چک از طریق کلاه‌برداری
  • تحصیل چک از طریق خیانت به امانت
  • تحصیل چک از سایر طرق مجرمانه
  1. ماده 24

متن زیر به‌عنوان ماده 24 به قانون چک در زمره قانون جدید که الحاق شده است.

در صورت تخلف از هریک از تکالیف مقرر شده در این قانون برای بانک‌ها و مؤسسات اعتباری چه دولتی و چه غیردولتی، کارمند یا مسئول خاطی با توجه به شرایط خاص مورد می‌بایست به مجازات‌های مقرر در ماده د9 قانون رسیدگی به تخلفات اداری در سال 1372 با رسیدگی بانک مرکزی محکوم شوند.

  1. لغو

ماده11- مواد 4،5،6 و 23 موجود در قانون صدور چک مصوب سال 1355 لغو می‌شود.

قانون جدید چک به‌طورکلی شامل این موارد است که اطلاع دقیق از آن‌ها برای فعالان اقتصادی به‌ویژه فعالان کلان بسیار مهم می‌باشد این قانون شامل 11 ماده است که در روز سیزدهم آبان سال 1397 در مجلس شورای اسلامی ایران تصویب‌شده و در مورخ بیست و سوم آبان سال 1397 نیز تائید شورای نگهبان جمهوری اسلامی ایران را کسب کرده است.

سخن آخر

غفلت از قوانین مهم‌ترین عامل ایجاد مشکلات حقوقی و اقتصادی برای تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی است که گاه موجب ایجاد مشکلات بسیار مهمی برای ایشان می‌شود لذا اطلاع و تسلط بر قوانین به‌روز به‌ویژه قوانینی مثل قوانین جدید چک برای موفقیت هر چه بیشتر ایشان ضروری می‌باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *